NÖHÜ’DE ALTUNKÖPRÜ TARİHİNE IŞIK TUTAN AKADEMİK ÇALIŞMA

NÖHÜ’de Altunköprü’nün Tarihine Işık Tutan Doktora Tezi Tamamlandı

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora öğrencisi Eshraf Sadun Taha ORUG, Altunköprü’nün tarihî, sosyal ve kültürel geçmişine ilişkin önemli bilgiler ortaya koyan “Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Altunköprü” başlıklı doktora tezini tamamladı.

Osmanlı arşiv belgeleri ışığında hazırlanan çalışmada, 16. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan dönemde Altunköprü ve çevresinin tarihî gelişimi ele alındı. Araştırmada başta Kerkük Mufassal Tahrir Defteri olmak üzere tahrir defterleri, mühimme defterleri, temettuat kayıtları, vakıf belgeleri ve çeşitli idarî yazışmalardan yararlanıldı.

Çalışmada Altunköprü adının kökeni ve tarihî gelişiminin yanı sıra bölgenin sosyolojik yapısı, coğrafyası ve iklimi, mimari unsurları, idarî taksimatı ile köy, mahalle ve mevki adları ayrıntılı biçimde incelendi. Arşiv belgeleri üzerinden yer adlarının tarihsel sürekliliği ve yerel kullanım biçimleri ortaya konularak Altunköprü’nün Osmanlı taşra coğrafyasındaki konumuna ilişkin yeni veriler sunuldu.

Tezde ayrıca Altunköprü’nün Osmanlı hâkimiyetine girişi ve tarihî süreçteki gelişimi ele alınırken, 1535 tarihli Irakeyn Seferi sırasında Osmanlı ordusunun bölgeden geçen güzergâhı da tarihî kayıtlar ışığında değerlendirildi. Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki sefer sırasında Ordu-yı Hümayun’un Kerkük Sancağı içerisindeki çeşitli menzillerin ardından Gök Tepe ve Altun-köprü güzergâhını takip ederek Tebriz yönüne ilerlediği tespitlerine yer verildi.

Çalışmada, I. Dünya Savaşı sonrasında Musul, Kerkük ve Süleymaniye bölgesinin geçirdiği tarihî süreç de ele alındı. Osmanlı hâkimiyetinin sona ermesinin ardından bölgenin yaşadığı değişimler ile Musul meselesinin uluslararası alana taşınması ve 5 Haziran 1926 tarihli Ankara Antlaşması sonrasında Musul vilayetinin Irak’a bırakılması süreci değerlendirildi.

Üç bölümden oluşan doktora tezinin birinci bölümünde Altunköprü’nün tarihî ve coğrafi özellikleri ile idarî, sosyal ve kültürel yapısı incelenirken; ikinci bölümde Osmanlı arşiv belgelerinin değerlendirilmesine, üçüncü bölümde ise arşiv belgelerinin konu özetleri ve çevriyazılı metinlerine yer verildi.

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Uslu, çalışmanın tarihî kaynakların akademik araştırmalarla gün yüzüne çıkarılması ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir değer taşıdığını belirterek, “Üniversitemizde gerçekleştirilen bu nitelikli akademik çalışmalar, tarihî ve kültürel mirasımızın bilimsel yöntemlerle araştırılmasına önemli katkılar sunmaktadır. Eshraf Sadun Taha ORUG’u başarılı çalışmasından dolayı tebrik ediyor, akademik hayatında başarılarının devamını diliyorum.” ifadelerini kullandı.